เป็นแผนที่ออกแบบมาเพื่อแสดงลักษณะของพื้นที่จริงบนภูมิประเทศ ทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ภูเขา แม่น้ำ ทะเล และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น หมู่บ้าน โรงเรียน ถนน ทางรถไฟ โดยมี “เส้นชั้นความสูง” (Contour Line) เป็นหัวใจสำคัญ

 

      แผนที่ภูมิประเทศแสดงความสูงต่ำของพื้นที่ด้วยเส้นชั้นความสูง และหมุดระดับ (Bench Mark) ในประเทศไทยจัดทำโดยกรมแผนที่ทหาร นิยมใช้กันมากคือ แผนที่มาตราส่วนเล็ก 1:250,000 และแผนที่มาตราส่วนใหญ่ 1:50,000 ซึ่งแผนที่ทั้งสองจัดทำขึ้นจากข้อมูลที่ได้จากรูปถ่ายทางอากาศ และภาพถ่ายดาวเทียม จึงได้ข้อมูลที่ปรากฏอยู่บนผิวโลกที่ถูกต้อง มีจุดพิกัดภูมิศาสตร์ที่อ้างอิงได้

 

 

 

องค์ประกอบภายใน คือ สิ่งที่อยู่ภายในเส้นกริด ประกอบไปด้วยสัญลักษณ์ เส้น สี และชื่อทางภูมิศาสตร์

องค์ประกอบภายนอก หรือรายละเอียดขอบระวาง คือ สิ่งที่อยู่บริเวณกรอบของขอบระวางทั้งหมด มีรายละเอียดต่าง ๆ โดยไล่จากมุมซ้ายบนตามเข็มนาฬิกาที่สำคัญและควรรู้ ได้แก่

• ชื่อชุดของแผนที่และมาตราส่วน จะปรากฏอยู่ ณ มุมซ้ายด้านบนของแผนที่ คือ ประเทศไทย มาตราส่วน 1:50,000

 

• ชื่อระวางแผนที่ จะปรากฏอยู่ ณ กึ่งกลางด้านบน และมุมซ้ายด้านล่างของแผนที่ โดยชื่อจะตั้งตามลักษณะเด่น หรือสิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติที่สำคัญของแผนที่
  
  

 

• ครั้งที่พิมพ์ หมายเลขลำดับชุด และหมายเลขแผ่นระวาง โดยครั้งที่พิมพ์ที่บอกให้ทราบถึงอายุของแผนที่ที่เกี่ยวข้องกับแผนที่ฉบับเดียวกัน เช่น ปีที่พิมพ์ จํานวนครั้งที่พิมพ์ รวมถึงหน่วยงานที่พิมพ์ ฉบับนี้คือ 1-RTSD หมายถึง พิมพ์ครั้งที่1 โดยกรมแผนที่ทหาร หมายเลขลำดับชุด เป็นหมายเลขอ้างอิงที่แสดงถึงการจัดทําแผนที่ว่าเป็นแผนที่ชุดใด ซึ่งประกอบด้วยตัวอักษรและตัวเลข L = อักษรประจำภูมิภาคนี้ 7 = ช่วงขนาดของมาตราส่วนแผนที่ คือ 1:70,00-1:35,000 0 = ภูมิภาคย่อยของส่วน L 18 = ลำดับจัดทำแผนที่ โดยปัจจุบันของไทยจะเป็น L7018 และหมายเลขแผ่นระวางเป็นหมายเลขอ้างอิงแผ่นระวางนี้ เพื่อสะดวกในการจัดเก็บ หรือเพื่อสะดวกในการต่อแผนที่กับระวางที่อยู่ติดกัน เขียนด้วยตัวเลข 4 ตัว โดยตัวเลขสองตัวแรก นับจากตะวันตกไปตะวันออก และสองตัวท้ายนับจากใต้ขึ้นเหนือ โดยตัวตัวเลขเกิดจากการนำระบบพิกัดกริด UTM* มาใช้กำหนด

  

  *UTM ย่อมาจาก Universal Transverse Mercator ซึ่งเป็นระบบกริดพิกัดแผนที่ที่ใช้ระบุตำแหน่งบนพื้นผิวโลกโดยแบ่งเป็น 60 โซน และใช้ค่าพิกัดแบบระนาบ ซึ่งแม่นยำกว่าระบบละติจูด-ลองจิจูด
  
  
  

• มาตราส่วนและมาตราส่วนบรรทัด  แสดงอยู่กึ่งกลางระหว่างตอนล่างและมุมซ้ายตอนบน มาตราส่วนจะแสดงอัตราส่วนของระยะทางในแผนที่เทียบกับระยะจริงในแผนที่ โดยมาตราส่วนบรรทัดสร้างขึ้นมาเพื่อความสะดวกในการคำนวณระยะทางในแผนที่เทียบกับระยะทางจริง โดยมีหน่วยวัด 3 หน่วยหลัก ได้แก่ กิโลเมตร ไมล์ และไมล์ทะเล

สำหรับการใช้งานในประเทศไทยจะคุ้นเคยกับการใช้หน่วยกิโลเมตรมากที่สุด ซึ่งจะกำกับไว้เส้นบนสุด โดยขีดยาวถูกแบ่งออกเป็นช่องๆ ช่องละ 1 กิโลเมตร ส่วนช่องย่อยเล็ก แบ่งไว้เป็นช่องละ 100 เมตร

• ช่วงต่างเส้นชั้นความสูง ใช้สำหรับแสดงระยะห่างความสูงจากระยะของแต่ละเส้น โดยในมาตราส่วนที่นิยมใช้ (1:50,000) จะมีช่วงต่างเส้นชั้นความสูงเส้นละ 20 เมตร
• คำอธิบายสัญลักษณ์  คำอธิบายสัญลักษณ์ที่ใช้ในแผนที่อยู่ทางด้านล่างซ้าย คำอธิบายสัญลักษณ์มีความหมายเพื่อแทนสิ่งต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่บนพื้นโลก และนำมาแสดงไว้ในพื้นที่
  

 

• ตัวเลขบอกค่าพิกัดทางภูมิศาสตร์  ใช้ในการบอกตำแหน่งหรือขอบเขตสิ่งที่ปรากฏบนพื้นผิวในแผนที่ โดยเส้นขนานและเส้นเมริเดียนบอกค่าละติจูด (Latitude) และลองจิจูด (Longitude) อาจแสดงเป็นเส้นยาวจรดขอบระวางแผนที่ หรืออาจแสดงเฉพาะส่วนที่ตัดกันเป็นกากบาท หรืออาจแสดงเป็นเส้นสั้น ๆ เฉพาะที่ขอบ เมื่อดูตามแผนที่ตัวอย่างจุดเริ่มพิกัดของแผ่นระว่างนี้ คือ ละติดจูด 7 องศา N ลองจิจูด 100 องศา 30 ลิปดา E